برآورد تغییرات رفاهی ناشی از اصلاح قیمت حامل‌های انرژی با تأکید بر بنزین: شواهدی از استان آذربایجان غربی

نوع مقاله : کاربردی

نویسنده

استادیار گروه مدیریت و امور مالی، دانشکده علوم انسانی، موسسه آموزش عالی آفاق ارومیه، ارومیه، ایران.

10.30473/jier.2026.76060.1517

چکیده

اصلاح قیمت حامل‌های انرژی، به‌ویژه بنزین، یکی از چالش‌برانگیزترین سیاست‌های اقتصادی در ایران است که تأثیر مستقیم بر رفاه خانوار و پایداری مالی دولت دارد. این پژوهش با هدف برآورد تغییرات رفاهی ناشی از افزایش قیمت بنزین در میان خانوارهای شهری استان آذربایجان غربی انجام شده است. برای این منظور، از مدل سیستم تقاضای تقریباً ایده‌آل درجه دوم (QAIDS) و روش تخمین حداقل مربعات غیرخطی تعمیم‌یافته (FGNLS) استفاده شده تا هم‌زمان معادلات سیستم تقاضا برآورد و همبستگی میان خطاها لحاظ شود. داده‌های مورد استفاده شامل اطلاعات درآمد و هزینه ۵۲۳ خانوار در سال ۱۴۰۲ از طرح بودجه خانوار مرکز آمار ایران است. نتایج نشان داد که کالاهای خوراکی، مسکن و ارتباطات ضروری‌ترین اقلام در سبد مصرفی خانوارها هستند، در حالی که بنزین و تفریحات حساس‌ترین کالاها نسبت به تغییر قیمت می‌باشند. محاسبه شاخص‌های تغییرات جبرانی (CV) و تغییرات معادل (EV) نشان داد که با افزایش ۱۰۰ درصدی قیمت بنزین، برای بازگرداندن رفاه خانوار به سطح اولیه باید ماهانه حدود ۶٫۳ میلیون ریال به هر خانوار پرداخت شود. این یافته‌ها بیانگر آن است که اصلاح قیمت بنزین بدون طراحی سازوکارهای جبرانی هدفمند، می‌تواند منجر به افت قابل‌توجه رفاه و افزایش فشار اقتصادی بر خانوارهای شهری شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 14 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری: 13 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش: 25 فروردین 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار