کاهش هزینه از مسیر یکپارچگی عمودی: شواهد تجربی از صنعت فولاد ایران

کردبچه, حمید; یزدانی, سودابه; خوشکلام خسروشاهی, موسی

doi:10.30473/jier.2026.79152.1561

کاهش هزینه از مسیر یکپارچگی عمودی: شواهد تجربی از صنعت فولاد ایران

نوع مقاله : کاربردی

نویسندگان

¹ دانشیار، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

² دانشجوی کارشناسی ارشد اقتصاد، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

³ دانشیار، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

10.30473/jier.2026.79152.1561

چکیده

هدف از پژوهش حاضر، بررسی ارتباط بین راهبرد یکپارچگی عمودی و هزینه‌های تولید در صنعت فولاد ایران است. بدین منظور، از رویکرد داده‌های تابلویی برای ۹ شرکت فولادی پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی یک دوره ۵ ساله بهره‌گیری شد. برای ارزیابی سطح یکپارچگی عمودی بنگاه‌ها، چهار معیار شامل شاخص نسبت ارزش افزوده به فروش، شاخص مادیگان، شاخص روملت و شاخص آدلمن مورد سنجش قرار گرفتند. یافته‌های برآورد مدل اقتصادسنجی نشان می‌دهد که تنها شاخص نسبت ارزش افزوده به فروش رابطه منفی و معناداری با هزینه‌های تولید دارد. این معناداری در آزمون‌های استوارسازی بوت‌استرپ خوشه‌ای وحشی نیز تأیید گردید. در مقابل، شواهد آماری حاکی از آن است که شاخص‌های مادیگان، روملت و آدلمن ارتباط معناداری با ساختار هزینه‌ها نشان نمی‌دهند. افزون بر این، بررسی متغیرهای کنترلی مشخص ساخت که تغییرات هزینه‌ها بیش از آنکه با درجه تمرکز بازار مستتبط باشد، با میزان کارایی درونی بنگاه همبستگی دارد. بر پایه این یافته‌ها، پیاده‌سازی راهبرد یکپارچگی عمودی در صنعت فولاد ایران از مسیر ارتقای کارایی اقتصادی با سطوح پایین‌تر هزینه همراه است، با این وجود، به دلیل محدودیت‌های گریزناپذیر در حجم نمونه، نتایج این پژوهش صرفاً بازتاب‌دهنده یک ارتباط آماری بوده و نباید به عنوان رابطه علیت قطعی تفسیر گردد.

کلیدواژه‌ها