بررسی تأثیر صادرات صنعتی بر انتشار گاز دی‌اکسیدکربن در ایران

شکری, مصطفی; حسنوند, پردیس; مظفری, زانا

doi:10.30473/jier.2026.78104.1544

بررسی تأثیر صادرات صنعتی بر انتشار گاز دی‌اکسیدکربن در ایران

نوع مقاله : کاربردی

نویسندگان

¹ استادیار گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

² دانشجوی دکترای اقتصاد، گروه علوم اقتصادی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

³ استادیار، گروه علوم اقتصادی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

10.30473/jier.2026.78104.1544

چکیده

کاهش کیفیت محیط‌زیست و افزایش انتشار گاز گلخانه‌ای CO2‌یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی جوامع، به‌ویژه کشورهای در حال توسعه، است. در این میان، توسعه صادرات صنعتی، با وجود نقش آن در رشد اقتصادی، می‌تواند پیامدهای زیست‌محیطی نامطلوبی به همراه داشته باشد. از این‌رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر صادرات صنعتی بر انتشار گاز CO2در ایران، با استفاده از روش رگرسیون فازی و برای دوره 1371 تا 1403 انجام شده است. در این مطالعه، علاوه بر صادرات صنعتی، تولید ناخالص داخلی، شدّت انرژی و نرخ شهرنشینی نیز به‌عنوان متغیرهای مؤثر بر انتشار CO2 در مدل لحاظ شده‌اند. نتایج نشان داد که صادرات صنعتی با ضریب فازی (0047/0، 0942/0) تأثیر مثبت بر انتشار گاز CO2 در ایران دارد که نشان می‌دهد ایران به عنوان کشور میزبان و ارسال کننده صادرات صنعتی، بیشتر کالاهای را صادر می‌کند که کاهنده کیفیت محیط زیست خودش هستند. همچنین، تولید ناخالص داخلی، شدّت انرژی و نرخ شهرنشینی نیز تأثیر مثبت بر انتشار CO2 داشته‌اند؛ به‌گونه‌ای که رشد اقتصادی در شرایط کنونی ایران همچنان با افزایش فشارهای زیست‌محیطی همراه است، مصرف بیشتر انرژی، به‌ویژه انرژی‌های فسیلی، انتشار CO2را افزایش می‌دهد و گسترش شهرنشینی نیز از طریق افزایش تقاضا برای انرژی، حمل‌ونقل، ساخت‌وساز و مصرف، بر انتشار گازهای گلخانه‌ای می‌افزاید. در مجموع، یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که دستیابی همزمان به رشد اقتصادی و حفاظت از محیط‌زیست در ایران، مستلزم ارتقای بهره‌وری انرژی، استفاده از فناوری‌های پاک و حرکت به سمت توسعه صادرات صنعتی کم‌کربن است.

کلیدواژه‌ها