اقتصاد سیاسی تحریم‌های اقتصادی‌ و تأثیر آن بر ارزش تولیدات شرکت‌های نفتی در بازار بورس ایران

نوع مقاله : کاربردی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید بهشتی

2 استادیار اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 کارشناس ارشد اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

10.30473/jier.2026.78012.1542

چکیده

در ادبیات اقتصاد سیاسی، تحریم‌‌های اقتصادی بوسیله کشور یا سازمان‌های بین‌المللی به عنوان اهرم فشار بر علیه کشورها با هدف تغییر رفتار دولت در آن کشور انجام می‌شود. در این راستا، وابستگی بسیاری از کشورها، بالأخص کشورهای در حال‌ توسعه بر پایه یک کالای خاص از قبیل منابع طبیعی و تحریم در این حوزه منجر به کاهش درآمدهای ارزی، ایجاد نوسان در درآمدهای ارزی و در نهایت تضعیف عملکرد اقتصادی و کاهش تاب‌‌آوری اقتصادی خواهد شد. درآمدهای حاصل از فروش نفت به‌ عنوان یکی از مهم‌ترین منبع درآمد صادراتی در کشورهای عضو اوپک محسوب می‌شود. در ایران نیز بخش زیادی از درآمدهای ارزی از محل صادرات نفت و فراورده‌های نفتی تأمین می‌شود که تحت تأثیر نوسانات قیمت نفت و تحریم‌های اقتصادی است. در این راستا، نوسان در درآمدهای نفتی و ناپایداری در آن اثر منفی بر عملکرد اقتصادی، کسری بودجه دولت و رشد اقتصادی خواهد داشت. در این پژوهش، به بررسی اقتصادسیاسی تحریم‌های اقتصادی و تأثیر آن بر ارزش تولیدات شرکت‌های نفتی در بازار بورس ایران با استفاده از روش گشتاور تعمیم‌یافته (GMM) در دوره زمانی (1400-1381) پرداخته می‌شود. نتایج حاصل شده بیانگر این است که درآمدهای نفتی اثر مثبت و معنی‌دار بر ارزش تولیدات شرکت‌های نفتی داشته است. همچنین، تحریم‌های اقتصادی در سال‌های 1391 و 1397 از کانال درآمدهای نفتی بر ارزش تولیدات شرکت‌های نفتی اثر منفی داشته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات