ارزیابی تغییرات بهره‌وری و کارایی سبز صنایع ایران با رویکرد تحلیل پوششی داده‌ها مبتنی بر اندازه‌گیری اسلک و شاخص مالکوم کوئیست

نوع مقاله : کاربردی

نویسندگان

1 گروه اقتصاد ، دانشکده اقتصاد ، دانشگاه آزاد فیروزکوه ، فیروزکوه ، ایران

2 گروه مدیریت ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب، تهران ، ایران

3 گروه ریاضی، واحد فیروزکوه ، دانشگاه آزاد اسلامی فیروزکوه ، فیروزکوه آ ایران

10.30473/jier.2026.76602.1527

چکیده

این پژوهش با هدف ارزیابی تغییرات بهره‌وری و کارایی سبز صنایع ایران در دوره ۱۳۹۴–۱۳۹۸ انجام شد. از مدل تحلیل پوششی داده‌ها با رویکرد خروجی‌محور و فرض بازده متغیر به مقیاس مبتنی بر اندازه‌گیری اسلک استفاده شد. ورودی‌ها شامل تعداد کارکنان، ارزش مواد اولیه، تشکیل سرمایه ثابت و مصرف انرژی کل؛ خروجی مطلوب شامل ارزش افزوده صنعتی؛ و خروجی‌های نامطلوب شامل پسماند و فاضلاب بود. نتایج نشان داد میانگین کارایی سبز ۰.۶۸۳ (حدود اطمینان ۹۵٪: [۰.۶۵۲، ۰.۷۱۴]) بوده و اسلک انرژی (۴۱.۸٪) و پسماند (۳۳.۱٪) عوامل اصلی ناکارایی هستند. شاخص مالمکوئیست میانگین ۰.۹۵۸ را نشان داد که بیانگر کاهش سالانه ۴.۲ درصدی بهره‌وری سبز است؛ ۶۴.۳٪ از این کاهش ناشی از عقب‌ماندگی فنی (TC=۰.۹۷۳) و ۳۵.۷٪ از تغییر کارایی (EC=۰.۹۸۵) است. صنایع غذایی و نساجی بهترین و صنایع فلزات اساسی و کک و پالایش نفت بدترین عملکرد را داشتند. بر اساس نتایج، پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران با اولویت کاهش اسلک انرژی و پسماند از طریق مشوق‌های مالی و ممیزی اجباری، و مقابله با عقب‌ماندگی فنی از طریق انتقال فناوری سبز به صنایع پرمصرف، کارایی و بهره‌وری سبز را ارتقا دهند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 03 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری: 18 دی 1404
  • تاریخ پذیرش: 25 فروردین 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار